شاید شما هم جزو آن دسته از زبانآموزانی باشید که ساعتها به پادکستها، آهنگها یا فیلمهای انگلیسی گوش میدهید، اما احساس میکنید پیشرفت چندانی در مهارت لیسنینگ یا حتی اسپیکینگ خود نداشتهاید. رازی در این موضوع پنهان است که بسیاری از آن غافلاند؛ اسم آن راز «گوش دادن فعال» است. امروز میخواهیم پرده از این راز برداریم و ببینیم چرا…
محسن پرویزی
شاید شما هم جزو آن دسته از زبانآموزانی باشید که ساعتها به پادکستها، آهنگها یا فیلمهای انگلیسی گوش میدهید، اما احساس میکنید پیشرفت چندانی در مهارت لیسنینگ یا حتی اسپیکینگ خود نداشتهاید. رازی در این موضوع پنهان است که بسیاری از آن غافلاند؛ اسم آن راز «گوش دادن فعال» است. امروز میخواهیم پرده از این راز برداریم و ببینیم چرا گوش دادن فعال در زبان انگلیسی، نه شنیدن صرف، شاهکلید شما در جاده یادگیری زبان انگلیسی است.
بگذارید همین ابتدا خیالتان را راحت کنم! گوش دادن فعال با شنیدن معمولی، زمین تا آسمان فرق دارد. شنیدن فرایندی فیزیولوژیک و تقریبا غیرارادی است. صداها وارد گوش ما میشوند، چه بخواهیم چه نخواهیم.
اما گوش دادن فعال، مهارتی شناختی و ارادی است. در گوش دادن فعال، شما با تمام حواس و تمرکز خود به چیزی که میشنوید، توجه میکنید.
شرلوک هولمز را حتما میشناسید. او کارآگاهی است که با دقت به جزئیات یک صحنه جرم توجه میکند تا سرنخی پیدا کند. شما هم باید بادقت به کلمهها، لحن، آهنگ کلام و حتی سکوتهای بین جملهها گوش میدهید.
راستی کارگاه گجت را چطور؟ او را هم میشناسید؟!

فکر کنید دارید یک فیلم میبینید. اگر صرفا بگذارید دیالوگها در پسزمینه پخش شوند، این شنیدن معمولی است.
اما اگر سعی کنید داستان را دنبال کنید، احساسات شخصیتها را از روی لحن صدایشان تشخیص دهید و حتی کلمههای تازهای را که میشنوید در ذهن خود مرور کنید، آنگاه در حال «گوش دادن فعال» هستید. در واقع، گوش دادن فعال به تعبیر بزرگان ادبیات یعنی «با گوش جان شنیدن».
شاید بپرسید خب، این همه تاکید بر گوش دادن فعال برای چیست؟ مگر نمیشود با همان شنیدن معمولی هم زبان یاد گرفت؟ پاسخ کوتاه این است: میشود، اما مسیر بسیار طولانیتر و پر دستاندازتری خواهید داشت. مثل کسی که میخواهد با یک قاشق چایخوری، آب یک استخر را خالی کند!
لینگانو دورهای جامع آموزش زبان انگلیسی تهیه کرده است که شامل ویدئوهایی باکیفیتی است که بدون حضور در کلاس و جلسات آنلاین میتوانید با آن پیشروی کنید. پیشنهاد میکنیم از صحفه آن بازدید کنید.
دوره جامع آموزش زبانگوش دادن فعال چند مزیت حیاتی برای زبانآموزان دارد که در ادامه آنها را باز خواهیم کرد:
زبان فقط مجموعهای از کلمات نیست؛ زبان موسیقی خاص خودش را دارد. هر زبانی آهنگ، ریتم و تکیههای کلامی خاصی دارد. گوش دادن فعال به شما کمک میکند تا این ظرافتهای صوتی را بهتر درک کنید. متوجه میشوید که یک انگلیسیزبان چگونه کلمات را به هم وصل میکند (linking sounds)، کجا در جمله تکیه میکند (stress)، و چگونه با بالا و پایین بردن صدای خود (intonation) معنای جمله را تغییر میدهد.
مثال: فرض کنید دو جمله “?You ARE coming” و “!You are COMING” را میشنوید. با گوش دادن فعال متوجه میشوید که در جمله اول، با بالا بردن لحن روی ARE، گوینده تعجب یا سوال خود را نشان میدهد.
در جمله دوم، با تاکید روی COMING، شاید بیشتر یک دستور یا تاکید محکم باشد. بدون گوش دادن فعال به این تفاوتهای ظریف، ممکن است معنای واقعی پیام را از دست بدهید.
کتابهای لغت خوب هستند، اما هیچ چیز جای یادگیری کلمه در متن و بستر واقعی را نمیگیرد. وقتی بهصورت فعال گوش میدهید، کلمات جدید را در جملات و موقعیتهای واقعی میشنوید. این به شما کمک میکند نه تنها معنی کلمه، بلکه نحوه استفاده صحیح از آن را نیز یاد بگیرید.
بسیاری از زبانآموزان با گرامر مشکل دارند و آن را مجموعهای از قوانین خشک و خستهکننده میدانند. گوش دادن فعال به شما کمک میکند تا الگوهای گرامری را بهطور طبیعی و ناخودآگاه جذب کنید. بهجای حفظ کردن قوانین، میشنوید که چگونه بومیزبانها از این ساختارها در گفتگوی روزمره استفاده میکنند.
شاید در کتاب گرامر خوانده باشید که برای سوالی کردن جملات زمان حال ساده از “do” یا “does” استفاده میشود. اما وقتی بارها و بارها در فیلمها و مکالمات میشنوید که افراد میپرسند: “?Do you like coffee” یا “?Does she work here”، این ساختار در ذهن شما تثبیت میشود و دیگر نیازی به فکر کردن آگاهانه به قانون آن ندارید. مثل رانندگی است؛ اوایل به تک تک حرکات فکر میکنید، اما بعد از مدتی همهچیز خودکار میشود.
شاید عجیب به نظر برسد، اما گوش دادن فعال در زبان تاثیر مستقیمی بر صحبت کردن شما دارد. هرچه بیشتر به انگلیسیِ صحیح و طبیعی گوش دهید، الگوهای گفتاری، تلفظها و اصطلاحات بیشتری در ذهن شما ذخیره میشود. این «ورودی» (input) باکیفیت، به «خروجی» (output) بهتر در صحبت کردن شما منجر میشود. این همان چیزی است که متخصصان زبانشناسی به آن «فرضیه درونداد» یا (Input Hypothesis) میگویند.
دقت کردهاید بچهها چگونه زبان مادری خود را یاد میگیرند؟ آنها ابتدا ماهها و حتی سالها فقط گوش میدهند. بعد کمکم شروع به تولید اصوات و کلمات میکنند.
شما هم با گوش دادن فعال، در حال تغذیه ذهن خود با الگوهای صحیح گفتاری هستید که بعدها در صحبت کردن به کمک شما میآیند. هرچه گوشتان را با انگلیسی خوب پُر کنید، همان از زبانتان سرازیر میشود.
لینگانو دوره مکالمه زبان انگلیسی تهیه کرده است که شامل ویدئوهایی باکیفیتی است که بدون حضور در کلاس و جلسات آنلاین میتوانید با آن پیشروی کنید. پیشنهاد میکنیم از صحفه آن بازدید کنید.
دوره مکالمه لینگانوگوش دادن فعال فقط دریافت اطلاعات نیست؛ بلکه شامل تجزیه و تحلیل، ارزیابی و تفسیر آن اطلاعات نیز هست. وقتی فعالانه گوش میدهید، یاد میگیرید که بین واقعیت و نظر تمایز قائل شوید، منظور اصلی گوینده را درک کنید و حتی پیامهای پنهان در صحبتکردن را تشخیص دهید.

مثلا هنگام گوش دادن به یک مناظره یا یک سخنرانی، گوش دادن فعال به شما کمک میکند تا استدلالهای گوینده را بررسی کنید، نقاط قوت و ضعف آن را بیابید و در نهایت نظر خودتان را شکل دهید، نه اینکه صرفا هرچه گفته میشود را بپذیرید.
همیشه گفتهاند که هر گردی گردو نیست. گوش دادن فعال به شما کمک میکند تا گردی را از گردو تشخیص دهید!
حالا که به اهمیت گوش دادن فعال در زبان پی بردیم، سوال این است که چگونه میتوانیم این مهارت را در خود پرورش دهیم؟ خوشبختانه، راههای زیادی برای این کار وجود دارد. فقط باید همت کنیم:
اولین قدم، انتخاب مطالبی است که برای شما جالب و متناسب با سطح زبانتان باشد. اگر به موضوعی علاقه داشته باشید، با انگیزه بیشتری به آن گوش خواهید داد. این منابع میتواند شامل پادکستها، کتابهای صوتی، فیلمها و سریالها، اخبار، آهنگها، یا حتی سخنرانیهای TED باشد.
اگر مبتدی هستید، از مطالب سادهتر و با سرعت گفتار کمتر شروع کنید. انیمیشنها یا پادکستهای مخصوص زبانآموزان گزینههای خوبی هستند. سنگ بزرگ نشانه نزدن است؛ پس قدم به قدم پیش بروید.
برای گوش دادن فعال، نیاز به تمرکز دارید. سعی کنید در مکانی آرام و به دور از سر و صدا و عوامل حواسپرتی به فایل صوتی خود گوش دهید. تلفن همراهتان را در حالت سکوت قرار دهید و از دیگران بخواهید که مزاحم شما نشوند.
قبل از شروع، مشخص کنید که از این جلسه گوش دادن چه میخواهید به دست آورید. آیا میخواهید ایده اصلی متن را بفهمید؟ به دنبال کلمات کلیدی خاصی هستید؟ یا میخواهید روی درک لحن گوینده تمرکز کنید؟ داشتن هدف به شما کمک میکند تا گوش دادن شما جهتدار و موثرتر باشد.

قبل از گوش دادن به یک بخش، یا بر اساس عنوان و توضیحات اولیه، سعی کنید حدس بزنید که قرار است درباره چه چیزی بشنوید. این کار ذهن شما را فعالتر و آمادهتر میکند.
در اولین مواجهه با فایل صوتی، سعی نکنید تمام جزئیات را بفهمید. هدف اصلی درک پیام کلی و موضوع اصلی است. نگران کلماتی نباشید که متوجه نمیشوید.
پس از درک کلی، دوباره به فایل گوش دهید. این بار با دقت بیشتری به کلمات، عبارات، ساختارهای گرامری و تلفظها توجه کنید. میتوانید بخشهای کوتاه را انتخاب کرده و چندین بار به آنها گوش دهید.
هنگام گوش دادن، کلمات جدید، عبارات جالب، یا نکاتی که به نظرتان مهم میآیند را یادداشت کنید. این کار نه تنها به تثبیت مطالب در ذهن شما کمک میکند، بلکه بعدها میتوانید به یادداشتهای خود مراجعه کرده و آنها را مرور کنید.
یادداشتبرداری از مهمترین راههای افزایش تمرکز و بهبود گوش دادن فعال در زبان انگلیسی است. حتما آن را جدی بگیرید.
این یک تکنیک بسیار موثر برای بهبود همزمان مهارت شنیداری و گفتاری است. در این روش، شما همزمان با گوینده (یا با چند ثانیه تاخیر) سعی میکنید صحبتهای او را تقلید و تکرار کنید. این کار به بهبود تلفظ، لحن و سرعت گفتار شما کمک شایانی میکند. شاید اولش کمی سخت و حتی مسخره به نظر برسد، اما واقعا موثر است.
صرفا یک شنونده منفعل نباشید. بعد از گوش دادن، درباره محتوا فکر کنید. آیا با نظر گوینده موافقید؟ چه سوالاتی برایتان پیش آمده؟ سعی کنید خلاصهای از آنچه شنیدهاید را برای خودتان یا حتی برای یک دوست تعریف کنید. این کار به پردازش عمیقتر اطلاعات کمک میکند.
تقویت مهارت شنیداری فعال، مانند هر مهارت دیگری، نیاز به زمان و تمرین مداوم دارد. انتظار نداشته باشید که یک شبه معجزه شود. مهم این است که ناامید نشوید و به تلاش خود ادامه دهید. هر روز حتی ۱۵ تا ۲۰ دقیقه گوش دادن فعال، بهتر از ساعتها گوش دادن بیهدف در آخر هفته است.
طبیعی است که در مسیر تقویت مهارت شنیداری با چالشهایی روبهرو شوید. برخی از رایجترین این چالشها و راههای غلبه بر آنها عبارتاند از:
اگر گوینده خیلی سریع صحبت میکند، از قابلیت کاهش سرعت پخش در پلیر خود استفاده کنید. امروزه تقریبا همه پخشکننده این امکان را دارند. همچنین، انتخاب محتوایی که کمی آرامتر صحبت میکنند مثل پادکستهای آموزشی در ابتدا میتواند بهتر باشد.

انگلیسی لهجههای بسیار متنوعی دارد. سعی کنید خود را در معرض لهجههای مختلف مثل آمریکایی، بریتانیایی، استرالیایی و حتی هندی قرار دهید. در ابتدا ممکن است سخت باشد، اما بهمرور گوش شما به این تنوع عادت خواهد کرد.
اگر کلمات زیادی را متوجه نمیشوید، روی یادگیری لغات پرتکرار تمرکز کنید. استفاده از فلشکارتها و اپلیکیشنهای یادگیری لغت میتواند مفید باشد. همچنین، سعی کنید معنی کلمات جدید را از طریق بافت (context) حدس بزنید.
اگر متوجه شدید که ذهنتان سرگردان شده، مکث کنید، نفسی عمیق بکشید و دوباره با تمرکز شروع کنید.
گوش دادن در بازههای زمانی کوتاهتر (مثلا ۱۵ دقیقهای) و سپس یک استراحت کوتاه، میتواند موثرتر از جلسات طولانی و خستهکننده باشد.
یکی از لذتبخشترین لحظات برای یک زبانآموز، زمانی است که ناگهان احساس میکند قفل درک شنیدناش باز شده است. آن لحظهای که دیگر برای فهمیدن هر کلمه تقلا نمیکند و بهراحتی صحبت را دنبال میکند. این لحظه نتیجه ساعتها گوش دادن فعال و تمرین مستمر است. این همان نقطهای است که احساس میکنید تلاشهایتان به ثمر نشسته و حالا میتوانید از زیبایی و غنای زبان انگلیسی به معنای واقعی کلمه لذت ببرید.
گوش دادن فعال شاید در ابتدا کمی چالشبرانگیز به نظر برسد، اما شک نکنید که یکی از سرمایهگذاریهای اصلی شما در مسیر یادگیری زبان انگلیسی است.
کیفیت مهمتر از کمیت است. حتی ۱۵ تا ۳۰ دقیقه گوش دادن فعال و متمرکز در روز میتواند بسیار موثرتر از چند ساعت گوش دادن منفعل و با حواسپرتی باشد. مهم استمرار و تمرکز است. با این حال، اگر زمان بیشتری دارید و میتوانید تمرکز خود را حفظ کنید، طبیعتا پیشرفت سریعتری خواهید داشت.
در ابتدا، تمرکز بر یک لهجه استاندارد مانند آمریکایی عمومی میتواند مفید باشد تا گوش شما به یک الگوی مشخص عادت کند. اما بهمرور زمان، آشنایی با لهجههای مختلف به درک بهتر شما در موقعیتهای واقعی کمک خواهد کرد، زیرا در دنیای واقعی با افراد با لهجههای گوناگون مواجه خواهید شد.
نظرات دیگران
0 نظردیدگاه خود را بنویسید